Not Yet Gone: Grup Sergisi

Not Yet Gone, İran’da yaşayan ve pratikleri kapanmaya direnen imgelerle ilgilenen yedi sanatçıyı bir araya getiriyor. Fotoğraflar, geçmişin sabit kayıtları olarak işlemek yerine, farklı anların, anıların ve gerçekleşmemiş geleceklerin üst üste binmeye devam ettiği yerlere dönüşür. İmge, olmuş olanın bir belgesi olmaktan çok; geçmiş, şimdi ve gerçekleşmemiş geleceklerin kesişmeyi sürdürdüğü maddi, algısal ve zamansal bir alan hâline gelir.

Sergi, Jacques Derrida tarafından ortaya atılan ve daha sonra kültür eleştirmeni Mark Fisher tarafından, gerçekleşmemiş geleceklerin şimdi içindeki sürekliliğini anlamanın bir yolu olarak genişletilen hauntology kavramı çerçevesinde açılır. Hauntology, hiçbir zaman yalnızca burada olan tarafından mesken tutulmadığımızı; aynı zamanda varamayan, çok erken kaybolan ve bir olasılık olarak oyalanmaya devam eden şeyler tarafından da kuşatıldığımızı öne sürer. Çağdaş kültür giderek icattan çok tekrara yöneldikçe, gelecek artık bir ilerleme ufku olarak değil, gerçekleşmemiş bir potansiyelin yankısı olarak belirir.

Fotoğraf, Not Yet Gone’daki her pratiğin merkezinde yer alsa da, sanatçıların hiçbiri ona tamamlanmış ya da kendi içine kapalı bir mecra olarak yaklaşmaz. Birlikte, fotoğrafın kesinlik vaadini reddederler. Fotoğrafı nesnel kanıt ya da sabit bir kayıt olarak kabul etmek yerine, her sanatçı onu kendine özgü maddi ve kavramsal bir dil aracılığıyla dönüştürür. Kimileri algının kendisini değiştirir; kimileri kesme, lekeleme, yeniden kurma ya da dokuma yoluyla fotografik yüzeye müdahale eder. Başka yerlerde ise fotoğraf, resim düzlemini bütünüyle terk ederek heykelsi, mekânsal ya da malzemeyle etkileşim içinde olan bir hâl alır. Sergi boyunca fotoğraf, bir son nokta olarak değil; algı, malzeme ve zaman aracılığıyla evrilmeyi sürdüren bir süreç olarak anlaşılır.

Shahin Esfandiari ve Kimia Askarian bu dönüşümü görme anında başlatır. Esfandiari doğal formları renk, ışık ve atmosfer alanları içinde çözer; algının fotoğraf ile resim arasında asılı kalmasına izin verir. Askarian ise fotografik anı hareket ve süre aracılığıyla genişleterek, peyzajın ve mimarinin yavaş yavaş ritme, renge ve ışığa çözüldüğü imgeler üretir. İkisi de görünür dünyayı betimlemekten çok, algının kendisindeki istikrarsızlığı açığa çıkarmaya yönelir.

Omid Mehdizadeh, Sina Boroumandi ve Alborz Kazemi için fotoğraf, deklanşöre basıldıktan çok sonra da evrilmeye devam eder. Mehdizadeh, pamuk üzerine baskı aldıktan sonra yüzeyi lekeleme, aşındırma ve doğal pigmentlere maruz bırakır; böylece imgenin kendi maddi tarihini biriktirmesine izin verir. Boroumandi fotografik kâğıdı keser ve fiziksel olarak yeniden şekillendirir; baskıyı, kıvrımları ve gerilimleri taşıdığı imgeden ayrılmaz hâle gelen heykelsi bir forma dönüştürür. Kazemi fotoğrafları kesme ve yeniden bir araya getirme yoluyla parçalar; yokluğun, görünür kalan şey kadar anlamlı hâle geldiği istikrarsız formlar üretir. Bu pratikler boyunca fotoğraf, sabit bir nesne olmaktan çıkar ve zaman, süreç ve dokunuş tarafından değiştirilen bir şeye dönüşür.

Arya Tabandehpour ve Rana Heidarzade bu dönüşümü fotoğrafın kendisinin ötesine taşır. Tabandehpour imgeleri söker; ardından onları yeniden dokuyarak bir araya getirir ve kesintisiz bir fotografik yüzey yanılsamasının yerine geçişler, aralıklar ve kesişimlerden oluşan bir yapı koyar. Heidarzade fotoğrafları, ışıkla ve izleyicinin hareketiyle değişen yarı saydam reçine formların içinde askıya alır; imgelerin nesne ile atmosfer arasında salınmasına izin verir. Her iki pratikte de fotoğraf, basılı imgenin düzlüğünden kaçar ve fiziksel mekânı işgal etmeye başlar.

Sergi boyunca zamansal ve maddi sınırlar çözülmeye başlar. İmgeler belge ile icat, bellek ile projeksiyon, kesinlik ile spekülasyon arasında sürüklenir. Sabit anlatılar sunmak yerine açık kalırlar; farklı tarihlerin, deneyimlerin ve hayal edilmiş geleceklerin aynı çerçeve içinde bir arada var olmasına olanak tanırlar.

Sonuç olarak Not Yet Gone, fotoğrafı olmuş olanın kanıtı olarak değil, hâlâ oluşmakta olan bir şey olarak önerir. Her sanatçı mecrayı farklı bir biçimde yeniden tanımlar; ancak birlikte, fotoğrafı bellek, malzeme, algı ve zaman aracılığıyla değişmeye devam eden yaşayan ve istikrarsız bir form olarak ortaya koyarlar. Eğer hauntology, gelecek varamadığında geride neyin oyalanmaya devam ettiğini soruyorsa, Not Yet Gone imgelerin de hiçbir zaman bütünüyle tamamlanmadığını öne sürer. Onlar tamamlanmamış kalır… sürekli olarak açılmaya devam eder…